นั่งเฉย ๆ แต่ "หลังพัง" ไม่รู้ตัว? เปิดสาเหตุทำไมคนออฟฟิศถึงปวดหลังมากกว่าคนยกของ!
เคยสงสัยไหมครับ? งานหนักก็ไม่ได้ยก ของหนักก็ไม่ได้แบก วัน ๆ นั่งอยู่แต่หน้าคอมพิวเตอร์ในห้องแอร์เย็น ๆ แต่ทำไมพอลุกขึ้นทีไร หลังมันลั่นดัง "กร๊อบ" แถมปวดตึงไปทั้งเอว บางวันปวดจนร้าวขึ้นไปถึงคอหรือลงไปที่ก้นย้อย หลายคนเข้าใจผิดว่าการนั่งเฉย ๆ คือการ "พัก" หลัง แต่ความจริงทางการแพทย์กลับบอกว่า การนั่งคือการ "ทำร้าย" หลังอย่างเงียบเชี่ยวที่สุดครับ
"หมอครับ ผมก็นั่งทำงานเฉย ๆ นะ ไม่ได้ไปทำอะไรรุนแรงเลย ทำไมหมอนรองกระดูกถึงปลิ้นได้?"
ผมเพิ่งเจอคนไข้คนหนึ่งชื่อคุณแบงก์ (นามสมมติ) อายุ 32 ปี เป็นกราฟิกดีไซน์เนอร์ คุณแบงก์เดินเข้ามาด้วยท่าทางหลังค่อม มือกุมเอวตลอดเวลา เขาเล่าด้วยความฉงนว่า "หมอครับ ผมระวังตัวมาก ของหนักไม่เคยยกเลย แต่วันนี้แค่ก้มลงผูกเชือกรองเท้า อยู่ดี ๆ มันปวดจี๊ดเหมือนมีเข็มแทงที่หลัง แล้วลุกไม่ขึ้นเลย มันเกิดอะไรขึ้นกับผมครับ?"
เคสของคุณแบงก์คือภาพสะท้อนของ "ภัยเงียบจากเก้าอี้" ครับ เพราะการนั่งนาน ๆ โดยไม่เปลี่ยนท่า คือการสะสมความเสื่อมที่รุนแรงไม่แพ้การยกของหนักเลย
อธิบายความจริง: นั่งเฉย ๆ แต่แรงกดมหาศาล!
ลองจินตนาการว่ากระดูกสันหลังของเราคือ "โช้คอัพ" รถยนต์ครับ เวลาเรายืน แรงกดจะถูกกระจายไปทั่วร่างกาย แต่เมื่อเรา "นั่ง" โดยเฉพาะท่านั่งหลังค่อมหรือโน้มตัวไปข้างหน้าหาหน้าจอคอมพิวเตอร์ จุดหมุนของน้ำหนักจะตกไปอยู่ที่กระดูกสันหลังส่วนเอวข้อสุดท้าย (L4-L5) เพียงจุดเดียว
ทางการแพทย์พบว่า แรงกดที่หมอนรองกระดูกตอนเรา นั่งหลังค่อม จะสูงกว่าตอนเรา ยืน ถึง 1.5 - 2 เท่า! ดังนั้น ถ้าคุณนั่งทำงานวันละ 8-10 ชั่วโมง ก็เท่ากับคุณกำลัง "แบกน้ำหนัก" ไว้ที่หลังตลอดเวลาโดยที่คุณไม่รู้ตัวนั่นเองครับ
เจาะลึกกลไก: ทำไมถึงปวด? (Pathogenesis)
เมื่อเรานั่งท่าเดิมนาน ๆ จะเกิดความเปลี่ยนแปลง 3 อย่างในร่างกาย:
กล้ามเนื้อล้าและตึงเปรี๊ยะ (Muscle Imbalance): กล้ามเนื้อหน้าท้องจะหย่อนตัวลง ในขณะที่กล้ามเนื้อหลังและสะโพกต้องเกร็งค้างเพื่อพยุงตัว นานเข้ากล้ามเนื้อจะขาดเลือดไปเลี้ยงและเกิด "จุดปวด" (Trigger Point)
หมอนรองกระดูกขาดอาหาร: หมอนรองกระดูกไม่มีเส้นเลือดมาเลี้ยงโดยตรง มันจะได้รับสารอาหารจากการ "ขยับ" เพื่อให้เกิดแรงดันนำสารอาหารเข้า-ออก เมื่อเรานั่งแช่นิ่ง ๆ หมอนรองกระดูกจะเริ่มแห้งและเสื่อมสภาพเร็วขึ้น
เอ็นยึดกระดูกล้า: การนั่งยืดหลังจนสุด (Slump posture) นาน ๆ จะทำให้เอ็นที่ยึดกระดูกสันหลังถูกยืดออกจนล้า คล้ายกับยางยืดที่ถูกดึงทิ้งไว้นาน ๆ จนย้วย ทำให้หลังไม่มั่นคง
อาการแสดง: แบบนี้แหละที่คนนั่งทำงานเป็นกัน
ปวดตึงช่วงเอว: ปวดขัด ๆ เวลาจะลุกขึ้นยืนหลังนั่งนาน ๆ ต้องใช้เวลา "ยืดตัว" สักพักถึงจะเดินได้ปกติ
ปวดร้าวไปที่สะโพก: บางครั้งอาจรู้สึกลามไปถึงก้นย้อย แต่ยังไม่ลงไปถึงขา
หลังแข็งตอนเช้า: ตื่นมาแล้วรู้สึกหลังแข็ง ขยับตัวลำบาก แต่พอเดินไปมาสักพักจะเริ่มดีขึ้น
จุดกดเจ็บ: คลำไปตามแนวกล้ามเนื้อข้างกระดูกสันหลังแล้วเจอเป็นก้อนแข็ง ๆ กดแล้วเจ็บจี๊ด
การตรวจวินิจฉัย: นั่งปวดแค่ไหนถึงต้องหาหมอ?
หากปวดเกิน 2 สัปดาห์ หรือเริ่มมีอาการชาร่วมด้วย หมอจะแนะนำขั้นตอนดังนี้ครับ:
การตรวจร่างกาย: ดูองศาการขยับของหลัง และเช็กความตึงของกล้ามเนื้อขา
Ultrasound สแกนกล้ามเนื้อ: เพื่อดูว่ามีการอักเสบหรือมีพังผืดในชั้นกล้ามเนื้อหลังหรือไม่ (วิธีนี้ไม่ต้องรับรังสี)
MRI (ถ้าจำเป็น): หากหมอสงสัยว่า "เจลลี่" ในหมอนรองกระดูกเริ่มปลิ้นจากการนั่งกดทับนาน ๆ การทำ MRI จะช่วยให้เห็นความเสื่อมในระยะเริ่มต้นได้อย่างชัดเจน
แนวทางการรักษา: แก้ที่เก้าอี้และพฤติกรรม
กฎ 30/5: นั่งทำงาน 30 นาที ต้องลุกขึ้นขยับร่างกายอย่างน้อย 5 นาที เพื่อให้หมอนรองกระดูกได้ "หายใจ" และรับสารอาหาร
ปรับสรีระการนั่ง (Ergonomics): หน้าจอต้องอยู่ระดับสายตา หลังต้องพิงพนัก เท้าต้องวางราบพื้น และมีหมอนรองหนุนส่วนเว้าของเอว
การทำกายภาพบำบัด: ใช้คลื่นกระแทก (Shockwave) เพื่อสลายจุดปวดในกล้ามเนื้อที่เกร็งค้างมานาน
ฉีดยาด้วย Ultrasound: หากมีการอักเสบของข้อต่อกระดูกสันหลัง (Facet Joint) หมอสามารถใช้เครื่องอัลตราซาวด์นำทางเพื่อฉีดยาลดอักเสบเข้าจุดเล็ก ๆ ได้อย่างแม่นยำโดยไม่ต้องผ่าตัด
พยากรณ์โรค: หายไหม?
อาการปวดหลังจากการนั่ง (Office Syndrome) หายขาดได้ครับ! แต่ต้องอาศัย "ความร่วมมือ" ของคนไข้ในการปรับพฤติกรรม หากรักษาจนหายแล้วแต่กลับไปนั่งท่าเดิม 8 ชั่วโมงรวดเหมือนเดิม โรคจะกลับมาทักทายคุณแน่นอนภายใน 3-6 เดือนครับ
ภาวะแทรกซ้อนที่ต้องระวัง
อย่าชะล่าใจว่า "แค่นั่งปวด" เพราะแรงกดสะสมนาน ๆ อาจนำไปสู่ "หมอนรองกระดูกปลิ้นทับเส้นประสาท" หรือ "กระดูกสันหลังเสื่อมก่อนวัย" ซึ่งอาจทำให้เกิดอาการอ่อนแรงของขาตามมาได้ในอนาคต
สรุป
การนั่งเฉย ๆ ไม่ได้แปลว่าหลังได้พัก แต่เป็นการปล่อยให้แรงกดดันทำลายหมอนรองกระดูกอย่างช้า ๆ "เก้าอี้ที่สบายที่สุด คือเก้าอี้ที่คุณนั่งไม่นานที่สุด" ครับ ขยับตัวบ่อย ๆ ปรับท่านั่งให้ถูก แล้วหลังของคุณจะขอบคุณคุณไปอีกนาน
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666
#ปวดหลัง #ออฟฟิศซินโดรม #นั่งทำงานนาน #หมอนรองกระดูกเสื่อม #ปวดเอว #หมอเก่ง #สุขภาพวัยทำงาน #กายภาพบำบัด #ปรับท่านั่ง #ปวดหลังเรื้อรัง
References
Wilke HJ, Neef P, Caimi M, et al. New In Vivo Measurements of Pressures in the Intervertebral Disc in Daily Life. Spine. 1999;24(8):755-62. (สรุป: งานวิจัยวัดแรงกดในหมอนรองกระดูกจริง พบว่าท่านั่งหลังค่อมสร้างแรงกดสูงสุดมากกว่าท่ายืนหรือนอน)
Hoy D, March L, Brooks P, et al. The global burden of low back pain: estimates from the Global Burden of Disease 2010 study. Annals of the Rheumatic Diseases. 2014;73(6):968-74. (สรุป: การศึกษาระดับโลกที่ชี้ให้เห็นว่าพฤติกรรมการนั่งทำงานเป็นสาเหตุหลักของปวดหลังในคนรุ่นใหม่)
O'Sullivan K, O'Keeffe M, O'Sullivan P, et al. Perceptions of Sitting Posture Among People Without Back Pain. British Journal of Sports Medicine. 2013;47(10):e3. (สรุป: วิเคราะห์ความเข้าใจผิดเรื่องท่านั่งและการเกิดอาการปวดกล้ามเนื้อหลัง)
Cagnie B, Danneels L, Tiggelen D, et al. Individual and work related risk factors for neck pain among office workers: a cross sectional study. European Spine Journal. 2007;16(5):679-86. (สรุป: ศึกษาปัจจัยเสี่ยงจากการทำงานออฟฟิศที่ส่งผลต่อกระดูกสันหลังส่วนคอและหลัง)
Janwantanakul P, Pensri P, Jiamjarasrangsi W, et al. Prevalence of self-reported musculoskeletal symptoms among office workers. Occupational Medicine. 2008;58(6):436-8. (สรุป: งานวิจัยในไทยที่พบความสัมพันธ์ชัดเจนระหว่างชั่วโมงการนั่งทำงานกับอาการปวดหลังเรื้อรัง)
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น