"ผ่าตัดกระดูกสันหลัง 'แผลเล็กเท่ารูดกุญแจ' VS 'เปิดแผลใหญ่' แบบไหนดีกว่ากัน?
"หมอครับ... เห็นเขาว่าผ่าตัดส่องกล้องแผลเล็กนิดเดียว เดินได้เลย จริงไหมครับ? แล้วทำไมคนข้างบ้านผมหมอยังนัดผ่าแบบเปิดหลังยาวๆ อยู่เลยครับ ตกลงแบบไหนดีกว่ากัน?" คำถามนี้เป็นคำถามระดับ "Top 5" ที่คนไข้ถามหมอเก่งบ่อยที่สุดในยุคนี้ครับ ยุคที่เทคโนโลยีการแพทย์ก้าวกระโดด จนเราสับสนว่าอะไรคือสิ่งที่ดีที่สุดสำหรับตัวเรา วันนี้หมอจะมาวางมีดหมอลง แล้วจับปากกาเล่าเรื่อง "ศิลปะแห่งการเลือกวิธีผ่าตัด" ให้ฟังครับ ว่าจริงๆ แล้ว "ไม่มีวิธีไหนดีที่สุด มีแต่วิธีที่เหมาะสมที่สุดกับโรคของคุณ" ครับ
"พี่ต้น...กับทางเลือกที่ต้องตัดสินใจ"
พี่ต้น เป็นหนุ่มวิศวกร วัย 35 ปี ใจร้อน อยากหายไว เพราะงานยุ่งมาก พี่ต้นเป็นโรคหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทแบบปลิ้นออกมา (Herniated Disc) ปวดร้าวลงขาจนเดินไม่ไหว
ส่วน "คุณยายสมศรี" วัย 70 ปี กระดูกสันหลังเสื่อม ทรุด และเคลื่อน (Spondylolisthesis) ปวดหลังมากและขาชาทั้งสองข้าง ทั้งสองคนมาหาหมอพร้อมความหวัง แต่คำตอบที่ได้รับต่างกัน...
พี่ต้น หมอแนะนำ "ส่องกล้อง (Endoscope)"
คุณยายสมศรี หมอแนะนำ "ผ่าตัดเปิดใส่เหล็ก (Open Fusion)"
ทำไมถึงเป็นแบบนั้น? มาไขคำตอบกันครับ
ความจริงที่หมออยากบอก
ให้จินตนาการว่ากระดูกสันหลังที่มีปัญหาคือ "ท่อน้ำที่ตันและรั่วอยู่ในกำแพงบ้าน"
-
การผ่าตัดส่องกล้อง (Endoscope): เหมือนช่างที่มีกล้องจิ๋ว เจาะรูเล็กๆ เท่าตาแมวที่กำแพง แล้วสอดเครื่องมือเข้าไปคีบขยะที่อุดตันออก หรือซ่อมรอยรั่วจุดเล็กๆ กำแพงบ้าน (กล้ามเนื้อหลัง) แทบไม่เสียหาย ซ่อมเสร็จทาสีทับนิดเดียวก็จบ
-
การผ่าตัดแบบเปิด (Open Surgery): เหมือนการทุบกำแพงเปิดช่องกว้างๆ เพื่อให้เห็นท่อน้ำทั้งระบบ เหมาะสำหรับกรณีที่ท่อน้ำมันพังยับเยิน ท่อเคลื่อนหลุดจากกัน หรือต้องวางท่อใหม่ (ใส่เหล็กดาม) งานใหญ่กว่า แต่จัดการปัญหาที่ซับซ้อนได้หมดจดกว่า
เจาะลึก: 1. ผ่าตัดส่องกล้อง (Endoscopic Spine Surgery) "แผลเล็ก เจ็บน้อย ฟื้นตัวไว" นี่คือเทรนด์ใหม่ที่มาแรงที่สุดครับ โดยเฉพาะเทคนิค PSLD หรือ Full Endoscopic • วิธีการ: หมอจะเจาะรูผิวหนังขนาดประมาณ 8 มิลลิเมตร (เล็กกว่าปลายนิ้วก้อย) แล้วสอดกล้องที่มีเลนส์ขยายความละเอียดสูงเข้าไปพร้อมกับน้ำ (Saline) เพื่อล้างเลือดและขยายพื้นที่มองเห็น • ข้อดี: ◦ เสียเลือดน้อยมาก: แทบไม่ต้องให้เลือด ◦ ไม่ทำลายกล้ามเนื้อ: เป็นการแหวกกล้ามเนื้อเข้าไป ไม่ใช่การตัดเลาะ ทำให้หลังผ่าตัดไม่ค่อยปวดแผล ◦ ฟื้นตัวเร็ว: เดินได้ทันทีหลังฟื้นจากยาสลบ นอนโรงพยาบาล 1 คืน หรือบางเคสกลับบ้านได้เลย (Day Surgery) ◦ ลดโอกาสติดเชื้อ: เพราะมีน้ำไหลเวียนล้างตลอดเวลาผ่าตัด • เหมาะกับพยาธิสภาพแบบไหน? (Indications) ◦ หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท (Herniated Disc): ทั้งแบบนิ่มและแบบแข็ง เหมาะมากที่สุด! ◦ โพรงประสาทตีบตัน (Spinal Stenosis): ที่เกิดจากกระดูกงอกหรือเอ็นหนาตัว (โดยที่กระดูกยังไม่เคลื่อน) ◦ ซีสต์ในโพรงประสาท (Synovial Cyst)
เจาะลึก: 2. ผ่าตัดแบบเปิดแผลใหญ่ (Open / Microscopic Surgery) "เห็นกว้าง มั่นคง จัดการได้ทุกรูปแบบ" แม้จะเรียกว่าเปิดแผลใหญ่ แต่ปัจจุบันเราใช้กล้องจุลทรรศน์ (Microscope) ช่วยมองเห็น ทำให้แผลเล็กลงกว่าสมัยก่อนมาก (ประมาณ 3-5 ซม. หรือยาวตามจำนวนข้อที่ผ่า) • วิธีการ: หมอจะกรีดผิวหนังแหวกชั้นกล้ามเนื้อ และอาจต้องตัดกระดูกบางส่วนออกเพื่อเปิดทางเข้าไปจัดการกับเส้นประสาท และมักทำร่วมกับการใส่สกรู (Screws) ยึดกระดูก • ข้อดี: ◦ มุมมองกว้าง: หมอเห็นโครงสร้างกระดูกและเส้นประสาทได้รอบด้าน ◦ ความมั่นคง: สามารถใส่เหล็กดาม (Fusion) ได้ง่ายและแข็งแรงกว่า ◦ จัดการความผิดรูปได้: แก้ปัญหากระดูกคด หรือกระดูกเคลื่อนได้ดี • เหมาะกับพยาธิสภาพแบบไหน? (Indications) ◦ กระดูกสันหลังเคลื่อน (Spondylolisthesis): ที่มีความไม่มั่นคงสูง ต้องใส่เหล็กยึด ◦ กระดูกสันหลังคด หรือผิดรูป (Deformity): ที่ต้องการการดัดกระดูก ◦ โพรงประสาทตีบหลายระดับ (Multiple Levels Stenosis): เช่น ตีบ 3-4 ข้อ การส่องกล้องอาจใช้เวลานานเกินไป ◦ เนื้องอกกระดูกสันหลัง (Tumor) หรือการติดเชื้อ: ที่ต้องเลาะเนื้อเยื่อจำนวนมาก
ข้อควรระวังและสิ่งที่ต้องรู้
-
ไม่ได้ทำได้ทุกเคส: หากคุณกระดูกเคลื่อนมากๆ หรือกระดูกเสื่อมจนทรุดตัว (Instability) การส่องกล้องไปตัดหมอนรองกระดูกอย่างเดียวอาจไม่พอ เพราะจะทำให้หลังยิ่งหลวมและปวดหลังเรื้อรังในอนาคต เคสแบบนี้ "เจ็บแต่จบ" ด้วยการผ่าตัดใส่เหล็กอาจจะคุ้มค่ากว่า
-
ความชำนาญของแพทย์: การผ่าตัดส่องกล้องต้องใช้ทักษะสูงมาก (Learning Curve สูง) เหมือนการคีบถั่วด้วยตะเกียบผ่านรูกุญแจ ควรเลือกแพทย์ที่มีประสบการณ์เฉพาะทางด้านนี้
-
ราคา: โดยทั่วไปการผ่าตัดส่องกล้องอาจมีค่าใช้จ่ายอุปกรณ์ที่สูงกว่าการผ่าตัดแบบมาตรฐานเล็กน้อย แต่แลกมาด้วยการพักฟื้นที่สั้นกว่า
สรุป ไม่มีคำว่า "วิธีไหนดีที่สุดในโลก" มีแต่ "วิธีที่เหมาะกับหลังของคุณที่สุด" • ถ้าคุณเป็นหนุ่มสาว เป็นแค่หมอนรองกระดูกปลิ้น... ส่องกล้อง คือคำตอบที่ตรงโจทย์ที่สุด • ถ้าคุณเป็นผู้สูงอายุ กระดูกเคลื่อน หลวม ทรุด... การผ่าตัดแบบเปิดร่วมกับใส่เหล็ก อาจเป็นทางเลือกที่ปลอดภัยและยั่งยืนกว่า สิ่งที่สำคัญที่สุดคือ การพูดคุยกับแพทย์เจ้าของไข้ ให้แพทย์อธิบายภาพ MRI และเหตุผลว่าทำไมถึงเลือกวิธีนั้นๆ ให้คุณ เพราะเป้าหมายของเราเหมือนกันครับ คือให้คุณกลับมาเดินได้ โดยไม่เจ็บปวดอีกครั้ง
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666 #ผ่าตัดส่องกล้อง #ผ่าตัดกระดูกสันหลัง #EndoscopicSpineSurgery #หมอนรองกระดูกทับเส้น #กระดูกเคลื่อน #หมอเก่งกระดูกและข้อ #ปวดหลังลงขา #แผลเล็กเจ็บน้อย
References (อ้างอิง)
- Gadjradj PS, et al. Full-endoscopic versus open discectomy for sciatica: randomised controlled non-inferiority trial. BMJ. 2022. ◦ (สรุป: งานวิจัยใหญ่ยืนยันว่าการผ่าตัดส่องกล้องให้ผลลัพธ์ในการรักษาอาการปวดร้าวลงขาได้ดี "เทียบเท่า" การผ่าตัดแบบเปิด แต่ความพึงพอใจเรื่องแผลและการฟื้นตัวดีกว่า)
- Choi G, et al. Endoscopic Spine Surgery: The Future is Now. Journal of Minimally Invasive Spine Surgery. 2018. ◦ (สรุป: ทบทวนวิวัฒนาการว่าการส่องกล้องสามารถใช้รักษาโรคกระดูกตีบตัน (Stenosis) ได้ดี ไม่ใช่แค่โรคหมอนรองกระดูกปลิ้นเพียงอย่างเดียว)
- Ruetten S, et al. Full-endoscopic interlaminar and transforaminal lumbar discectomy versus conventional microsurgical technique. Spine. 2008. ◦ (สรุป: การศึกษาระดับตำนานที่เปรียบเทียบชัดเจนว่า การส่องกล้องช่วยลดระยะเวลาการนอนโรงพยาบาลและลดความต้องการยาแก้ปวดหลังผ่าตัดได้อย่างมีนัยสำคัญ)
- Kim M, et al. Comparison of Spinal Fusion and Decompression for Lumbar Spondylolisthesis. Neurospine. 2019. ◦ (สรุป: ชี้ให้เห็นว่าในเคสกระดูกเคลื่อน (Spondylolisthesis) การผ่าตัดเปิดใส่เหล็ก (Fusion) ยังคงให้ผลลัพธ์ความมั่นคงของข้อต่อที่ดีกว่าการแค่ส่องกล้องเข้าไปลดแรงกดทับเพียงอย่างเดียว)
- Barber SM, et al. The decision to perform open versus minimally invasive spine surgery. Clin Neurol Neurosurg. 2017. ◦ (สรุป: การตัดสินใจเลือกวิธีผ่าตัด ต้องดูที่พยาธิสภาพเป็นหลัก ถ้ามีภาวะกระดูกสันหลังผิดรูป หรือต้องการรื้อระบบโครงสร้างใหม่ การผ่าตัดแบบเปิดยังจำเป็น)
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น