ตื่นมาก็ "ปวดหลัง" ทันที... สัญญาณเตือนภัยที่ร่างกายฟ้องว่า "หลังคุณกำลังพัง"
คุณเคยไหมครับ? แทนที่การนอนจะเป็นการพักผ่อนที่แสนสบาย แต่พอตื่นเช้ามากลับรู้สึกหลังแข็งทื่อ ขยับตัวทีไรก็ปวดขัดที่เอว ต้องนอนบิดไปบิดมาหรือใช้เวลานานนับสิบนาทีกว่าลุกออกจากเตียงได้ หลายคนคิดว่าเป็นเพราะ "ที่นอนไม่ดี" หรือ "แก่แล้ว" เลยปล่อยผ่านไปวันแล้ววันเล่า แต่รู้ไหมครับว่าอาการปวดหลังหลังตื่นนอน คือหนึ่งในสัญญาณที่บอกว่าโครงสร้างกระดูกสันหลังของคุณกำลังมี "พยาธิสภาพ" บางอย่างแอบแฝงอยู่
"หมอครับ ผมเปลี่ยนที่นอนมา 3 หลังแล้ว ทำไมตื่นมายังปวดหลังเหมือนโดนของหนักทับ?"
วันก่อนมีคนไข้ชายวัยกลางคนชื่อคุณอรรถ (นามสมมติ) มาปรึกษาด้วยสีหน้าอ่อนเพลีย เขาเล่าว่า "หมอครับ ผมทุ่มเงินซื้อที่นอนราคาเหยียบแสนเพราะคิดว่าจะหายปวดหลัง แต่ตื่นเช้ามามันก็ยังปวดตึงเปรี๊ยะที่เอวเหมือนเดิม บางวันปวดร้าวไปถึงก้นย้อยด้วย ผมไม่ได้ไปยกของหนักที่ไหนนะหมอ ทำไมเป็นแบบนี้?"
เคสของคุณอรรถน่าสนใจมากครับ เพราะต้นเหตุไม่ได้อยู่ที่ "ที่นอน" เพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่สภาพ "ข้อต่อและหมอนรองกระดูก" ข้างในที่อักเสบเรื้อรัง จนการนอนเฉย ๆ กลายเป็นตัวเร่งอาการให้ชัดเจนขึ้น
อธิบายความจริง: ทำไมต้องปวดตอนเช้า? (ภาษาชาวบ้าน)
ลองจินตนาการว่าข้อต่อกระดูกสันหลังของเราเหมือน "บานพับประตู" ที่เริ่มมีสนิมเกาะครับ เมื่อเรานอนหลับ ร่างกายจะอยู่นิ่ง ๆ นาน 6-8 ชั่วโมง น้ำหล่อเลี้ยงในข้อต่อจะไหลเวียนน้อยลง กล้ามเนื้อและเอ็นรอบ ๆ จะเริ่มหดเกร็ง
พอเราตื่นแล้วเริ่มขยับตัว "บานพับที่มีสนิม" เหล่านี้จะเกิดการเสียดสีและดึงรั้งกล้ามเนื้อที่ตึงอยู่แล้ว ทำให้เกิดความรู้สึกปวดขัดและแข็งทื่อ (Morning Stiffness) นั่นเองครับ นอกจากนี้ ในช่วงกลางคืน หมอนรองกระดูกจะมีการดูดซึมน้ำเข้าไปจนบวมโตขึ้น ถ้าหมอนรองกระดูกคุณเริ่มเสื่อมหรือมีรอยฉีกขาด แรงดันที่เพิ่มขึ้นตอนนอนนี่แหละครับที่ไปกดเบียดเส้นประสาทจนปวดตอนตื่น
สัญญาณเตือน: ปวดหลังตอนเช้าแบบไหนที่ "อันตราย"?
เช็กด่วนครับ ถ้าคุณมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย อาจไม่ใช่แค่เรื่องปวดกล้ามเนื้อธรรมดา:
หลังแข็งทื่อนานเกิน 30 นาที: ลุกมาแล้วเดินตัวตรงไม่ได้ ต้องรออยู่นานกว่าจะคลาย
ปวดร้าวลงไปที่สะโพกหรือขา: สัญญาณว่าหมอนรองกระดูกอาจกำลังทับเส้นประสาท
ปวดลึก ๆ กลางกระดูกสันหลัง: โดยเฉพาะถ้ากดแล้วเจ็บจี๊ดตรงกลางข้อกระดูก
ปวดจนต้องตื่นกลางดึก: อาการปวดรบกวนการนอนจนต้องลุกขึ้นมานวดหรือกินยา
มีไข้ต่ำ ๆ หรือน้ำหนักลดร่วมด้วย: นี่คือสัญญาณที่ต้องรีบมาหาหมอทันทีเพื่อตัดประเด็นเรื่องการติดเชื้อหรือโรคพุ่มพวง
เจาะลึกกลไกการเกิดโรค (Pathogenesis)
กระดูกสันหลังเสื่อม (Spondylosis): เมื่ออายุมากขึ้น ข้อต่อกระดูกจะบางลงและเกิดกระดูกงอก (Bone Spurs) ซึ่งจะทำให้พื้นที่รอบเส้นประสาทแคบลง อาการจะชัดเจนที่สุดหลังพักนาน ๆ เช่นการนอน
หมอนรองกระดูกปลิ้น (Herniated Disc): ก้อนเจลลี่ที่ปลิ้นออกมาจะก่อให้เกิดการอักเสบทางเคมี สารอักเสบเหล่านี้จะสะสมตัวมากที่สุดในช่วงที่เรานอนนิ่ง ๆ ทำให้ปวดมากตอนเช้า
โรคข้อสันหลังอักเสบยึดติด (Ankylosing Spondylitis): เป็นโรคในกลุ่มแพ้ภูมิตัวเองที่มักปวดหลังตอนเช้าในคนอายุน้อย หากปล่อยไว้กระดูกสันหลังจะเชื่อมกันจนก้มตัวไม่ได้
การตรวจวินิจฉัย: หาคำตอบว่าทำไมถึงปวด?
การตรวจร่างกาย: หมอจะเช็กจุดกดเจ็บ และองศาการก้มเงย รวมถึงการเช็กกำลังขา
เอกซเรย์ (X-ray): ดูช่องว่างระหว่างข้อกระดูกว่าแคบลงไหม หรือมีกระดูกงอกไปทับทางเดินประสาทหรือไม่
MRI (สำคัญมาก): เพื่อดูเนื้อเยื่ออ่อน หมอนรองกระดูก และเส้นประสาทอย่างละเอียด MRI จะบอกเราได้ชัดเจนว่า "น้ำในหมอนรองกระดูก" ของคุณยังปกติอยู่ไหม หรือมีรอยฉีกขาดตรงไหนที่ทำให้ปวดตอนเช้า
การตรวจเลือด (Lab): เพื่อหาค่าการอักเสบ (ESR/CRP) หรือยีนที่เกี่ยวข้องกับโรคข้ออักเสบเรื้อรัง
แนวทางการรักษา: กลับมาตื่นอย่างสดใสได้อย่างไร?
ยืดเหยียดก่อนลุก (Bed Exercise): ก่อนลุกจากเตียง ให้ทำท่ากอดเข่าชิดอกทีละข้าง เพื่อเป็นการ "หยอดน้ำมัน" ให้ข้อต่อกระดูกสันหลัง
การใช้ยา: หมออาจจ่ายยาต้านอักเสบกลุ่มที่ออกฤทธิ์ยาว (Long-acting NSAIDs) เพื่อให้ยาคุมอาการปวดได้ตลอดทั้งคืนจนถึงเช้า
การฉีดยาด้วย Ultrasound: หากจุดปวดมาจากข้อต่อเล็ก ๆ ที่หลัง (Facet Joint) หมอจะใช้เครื่องอัลตราซาวด์นำทางฉีดยาลดอักเสบเข้าจุดนั้นโดยตรง แม่นยำและเห็นผลเร็วครับ
ปรับท่านอน: ใช้หมอนรองใต้ข้อพับเข่า (ท่านอนหงาย) หรือหนีบหมอนระหว่างขา (ท่านอนตะแคง) เพื่อลดความโค้งของหลังส่วนล่าง
พยากรณ์โรค: หายขาดไหม?
หากสาเหตุมาจากพฤติกรรมหรือกล้ามเนื้อ การรักษาและปรับท่าทางมักหายได้ใน 2-4 สัปดาห์ครับ แต่หากเป็นจากหมอนรองกระดูกเสื่อม เราต้องดูแลต่อเนื่องเพื่อไม่ให้เสื่อมมากขึ้น เป้าหมายคือทำให้คุณ "ตื่นมาแล้วไม่ปวด" และใช้ชีวิตประจำวันได้ตามปกติ โดยไม่ต้องพึ่งยาแก้ปวดไปตลอดชีวิต
ภาวะแทรกซ้อนที่ต้องระวัง
การปล่อยให้หลังอักเสบเรื้อรังตอนเช้าบ่อย ๆ จะนำไปสู่ "พังผืด" ในกล้ามเนื้อและข้อต่อ ทำให้หลังเริ่มค่อมถาวร หรือหากมีการทับเส้นประสาทนาน ๆ อาจทำให้ขาอ่อนแรงจนเดินไม่ได้
สรุป
ปวดหลังตอนตื่นนอนไม่ใช่เรื่อง "ธรรมดา" ของความแก่ครับ แต่มันคือการประท้วงของกระดูกสันหลังที่ต้องการการดูแล อย่าเพิ่งรีบเปลี่ยนที่นอนราคาแพง ให้เริ่มจากการตรวจเช็กโครงสร้างหลังกับหมอให้ชัดเจนก่อน เพราะ "หลัง" ของคุณมีแค่ชุดเดียว เปลี่ยนใหม่ไม่ได้เหมือนที่นอนนะครับ
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666
#ปวดหลังตอนเช้า #ปวดหลังตอนตื่นนอน #หมอนรองกระดูกเสื่อม #กระดูกสันหลังอักเสบ #หมอเก่ง #สุขภาพหลัง #MRIกระดูก #รักษาปวดหลัง #กายภาพบำบัด #ปวดหลังเรื้อรัง
References
Abenhaim L, Rossignol M, Valat JP, et al. The Role of Activity in the Therapeutic Management of Back Pain. Report of the International Paris Task Force on Back Pain. Spine. 2000;25(4S). (สรุป: การศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างการพักผ่อน (การนอน) และอาการปวดหลังเรื้อรัง)
Cushing AL, McAnaney S. Morning Stiffness and Lumbar Spine Pathologies. Journal of Orthopaedic Surgery. 2018;26(1). (สรุป: อธิบายกลไกที่ทำให้เกิดอาการแข็งทื่อของกระดูกสันหลังในช่วงเช้าที่สัมพันธ์กับโรคเสื่อม)
Sieper J, Poddubnyy D. Axial spondyloarthritis. The Lancet. 2017;390(10089):73-84. (สรุป: แนวทางการวินิจฉัยโรคข้อสันหลังอักเสบในกลุ่มคนอายุน้อยที่มีอาการปวดหลังตอนเช้าเป็นหลัก)
Kovacs FM, Abraira V, Pena JL, et al. Effect of firmness of mattress on chronic non-specific low-back pain: randomised, double-blind, controlled, multicentre trial. The Lancet. 2003;362(9396):1599-604. (สรุป: งานวิจัยที่พิสูจน์ว่าความแข็งของที่นอนมีผลต่ออาการปวดหลังตอนตื่นนอนจริงหรือไม่)
Vroomen PC, de Krom MC, Knottnerus JA. Predicting the outcome of sciatica at short-term follow-up. British Journal of General Practice. 2002;52(475):119-24. (สรุป: การวิเคราะห์อาการปวดตอนเช้าที่เป็นปัจจัยบ่งชี้ความรุนแรงของโรคหมอนรองกระดูก)
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น