วิธี "ขึ้น-ลง รถยนต์" สำหรับผู้สูงอายุและคนปวดหลัง (เทคนิคหมุนตัว)
"จะไปหาหมอทีไร... เจ็บหลังตั้งแต่หน้าประตูรถ"หยุดท่า "ก้าวขาแล้วมุดหัว" เดี๋ยวนี้! แจกสูตร "หมุนตัวขึ้นรถ" ท่าง่ายๆ ที่เซฟหลังผู้สูงวัยได้ 100%
เรื่องเล่าจากลานจอดรถ: "ป้าแดง" กับท่ากายกรรมเป็ด
เมื่อเช้าหมอเห็นภาพบาดตาบาดใจที่ลานจอดรถครับ ลูกชายกำลังพา "ป้าแดง" (นามสมมติ) วัย 75 ปี มาตรวจตามนัด รถของลูกชายเป็นรถเก๋งคันเตี้ย ป้าแดงพยายามจะลงจากรถด้วยท่าที่คุ้นเคย คือ "ยื่นขาซ้ายออกมาข้างเดียวก่อน แล้วเอามือเหนี่ยวประตูรถไว้ จากนั้นก็ออกแรงดึงตัวเองขึ้นมา"
ผลคือ... ประตูรถมันขยับวูบ! ป้าแดงเสียหลักเซเกือบล้ม โชคดีลูกชายคว้าทัน แต่ป้าแดงร้อง "โอ๊ย!" เสียงหลง จับที่เอวทันที หมอรีบเข้าไปดู ปรากฏว่า "กล้ามเนื้อหลังอักเสบเฉียบพลัน" (Acute Muscle Strain) ครับ ป้าแดงบ่นว่า "รถมันเตี้ย ป้าลุกไม่ไหว ขามันไม่มีแรง ทุลักทุเลแบบนี้ทุกรอบเลยหมอ"
หมอเลยบอกป้าแดงและลูกชายว่า "จริงๆ แล้วรถไม่ได้ผิดครับป้า แต่ 'ท่าลง' ที่เราใช้กันมาตลอดชีวิตนั่นแหละครับ ที่เป็นตัวร้าย"
ความจริงที่หมออยากบอก: "บิด = เจ็บ"
ทำไมท่า "ก้าวขาข้างนึง แล้วมุดตัวเข้าไป" ถึงอันตราย? ลองจินตนาการถึง "ผ้าขี้ริ้วเปียกน้ำ" นะครับ
- ถ้าเรากดผ้าเฉยๆ ผ้าไม่ขาด (เหมือนกระดูกสันหลังรับน้ำหนักแนวตรง)
- แต่ถ้าเรา "บิด" ผ้า ผ้าจะตึงและฉีกขาดได้ง่าย
ท่าขึ้นรถแบบผิดๆ (The Twisting Entry):
- ขาข้างหนึ่งก้าวเข้า: ฐานการทรงตัวไม่มั่นคง (ยืนขาเดียว)
- ตัวบิดเป็นเกลียว: ขาไปทางหน้า แต่ตัวยังอยู่นอกรถ แล้วต้องเอี้ยวตัวดึงก้นเข้ามา
- ก้มหลัง: ศีรษะต้องมุดหลบขอบประตู = บิด + ก้ม + รับน้ำหนัก นี่คือ "สูตรหายนะ" ของหมอนรองกระดูกสันหลังเลยครับ ยิ่งผู้สูงอายุที่ทรงตัวไม่ดี เสี่ยงล้มหน้าฟาดพื้นสูงมาก
แจกสูตรลับ: เทคนิค "นั่ง-หมุน-เก็บ" (The Swivel Technique)
วิธีนี้อาจจะดูช้าหน่อยในช่วงแรก แต่ถ้าทำจนชิน จะปลอดภัยและดูสง่างามมากครับ เหมือนเจ้าหญิงขึ้นรถลีมูซีนเลย
ขาขึ้น (Getting IN):
- หันหลังให้รถ (Back up):
- เปิดประตูให้กว้างที่สุด (ระวังรถข้างๆ)
- ให้ผู้สูงอายุเดินถอยหลังเข้าหารถ จนกระทั่ง "น่องชนขอบเบาะ" หรือขอบรถ
- มือหาที่จับ (Find Support):
- ห้ามจับประตูรถ! (เพราะมันขยับได้)
- ให้จับที่ "ขอบประตูรถด้านบน" (ตัวถัง) หรือจับมือคนช่วย หรือใช้ไม้เท้าค้ำพื้นให้มั่น
- นั่งลงตรงๆ (Sit Down First):
- ค่อยๆ หย่อนก้นนั่งลงไปบนเบาะ "แบบหันข้าง" (ขา 2 ข้างยังอยู่ที่พื้นนอกรถ)
- ระวังศีรษะชนขอบประตูด้านบน
- หมุนตัวเก็บขา (Swivel):
- เมื่อก้นถึงเบาะแล้ว ให้รวบขา 2 ข้างชิดกัน (เหมือนท่าขี่ม้าก้านกล้วย หรือท่านางเงือก)
- "หมุนก้นและขาไปพร้อมกัน" ยกขาข้ามธรณีประตูรถเข้ามาวางด้านใน
- เคล็ดลับ: ถ้าเบาะเป็นผ้าฝืดๆ ให้หาถุงพลาสติกใบใหญ่มารองก้นก่อนนั่ง จะช่วยให้หมุนตัวลื่นปรื๊ด แล้วค่อยดึงถุงออก
ขาลง (Getting OUT):
ทำย้อนกระบวนการเดิมครับ
- หมุนตัวออก: รวบขา 2 ข้าง หมุนตัวหันหน้าออกนอกรถ
- วางเท้าคู่: วางเท้า 2 ข้างให้มั่นคงบนพื้น (อย่าเพิ่งลุก!)
- ดันตัวลุก: ใช้มือดันเบาะ หรือจับขอบประตูตัวถัง แล้วออกแรงขา "ดันตัวลุกขึ้นยืน"
อุปกรณ์ตัวช่วย: ของมันต้องมี สำหรับรถรับ-ส่งผู้สูงวัย
ถ้าอยากให้ชีวิตง่ายขึ้นอีก หมอแนะนำอุปกรณ์เสริมราคาหลักร้อย แต่คุณภาพหลักล้านครับ
- ห่วงจับช่วยพยุง (Car Handle Assist):
- เป็นแท่งเหล็กเล็กๆ ที่เอาไปเสียบตรง "ตัวล็อคประตูรถ" (Door Latch)
- พอเสียบปุ๊บ มันจะกลายเป็นด้ามจับที่แข็งแรงมาก ให้ผู้สูงอายุกดรับน้ำหนักตอนลุก-นั่งได้
- อันนี้หมอเชียร์มากครับ พกพาง่าย ใช้ได้กับรถทุกคัน
- เบาะรองนั่งแบบหมุนได้ (Swivel Seat Cushion):
- เป็นเบาะกลมๆ ที่มีฐานหมุนได้ 360 องศา
- วางบนเบาะรถ ช่วยให้จังหวะ "หมุนตัว" ทำได้ลื่นไหล ไม่ต้องออกแรงบิดเอว
รถแบบไหน? เหมาะกับคนปวดหลังที่สุด
- รถเก๋ง (Sedan): มักจะ "เตี้ยเกินไป" ทำให้ต้องทิ้งตัวลงนั่งลึก และตอนลุกต้องออกแรงเยอะ
- รถกระบะยกสูง/PPV: มักจะ "สูงเกินไป" ต้องปีนป่าย เสี่ยงตก
- รถที่ใช่ (The Sweet Spot): คือรถกลุ่ม Compact SUV หรือ Crossover ที่ความสูงของเบาะ อยู่ระดับเดียวกับสะโพกพอดี (Hip Level) คือแค่ถอยหลังมาชนเบาะ แล้วสไลด์ก้นเข้าไปได้เลย ไม่ต้องก้มและไม่ต้องปีนครับ
บทสรุป: เปลี่ยนท่าวันนี้ เซฟหลังได้ทันที
การขึ้นลงรถดูเป็นเรื่องเล็กน้อย แต่สำหรับคนที่กระดูกสันหลังเสื่อม หรือกล้ามเนื้อไม่แข็งแรง มันคือภารกิจเสี่ยงตายประจำวันครับ ลองนำเทคนิค "นั่ง-หมุน-เก็บ" ไปสอนคุณพ่อคุณแม่ดูนะครับ ช้านิดหน่อย แต่ปลอดภัยกว่า... ถึงที่หมายโดยสวัสดิภาพ ทั้งคนและกระดูกหลังครับ
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666
#ผู้สูงอายุขึ้นรถ #ปวดหลัง #กระดูกทับเส้น #ดูแลผู้สูงอายุ #อุปกรณ์ช่วยเดิน #หมอเก่งกระดูกและข้อ #CarSafety #SwivelTechnique
References (แหล่งอ้างอิง)
- McGill SM. Low back disorders: Evidence-based prevention and rehabilitation. Human Kinetics.
- (สรุป: ศาสตราจารย์ด้านชีวกลศาสตร์แนะนำว่า การหลีกเลี่ยงท่าบิดเอว (Twisting) ขณะรับน้ำหนัก เป็นกุญแจสำคัญในการป้องกันการบาดเจ็บซ้ำของหมอนรองกระดูก)
- National Institute on Aging (NIA). Safety for Older Consumers - Home Safety Checklist.
- (สรุป: คำแนะนำด้านความปลอดภัยสำหรับผู้สูงอายุ รวมถึงการเดินทางและการใช้อุปกรณ์ช่วยพยุงเพื่อป้องกันการหกล้ม)
- Canadian Centre for Occupational Health and Safety (CCOHS). Ergonomics - Getting In and Out of a Car.
- (สรุป: คู่มือการยศาสตร์ที่ระบุขั้นตอนการขึ้นลงรถที่ถูกต้อง (Swivel method) เพื่อลดแรงกระทำต่อหลังและเข่า)
- Aragiallo P, et al. Biomechanical analysis of getting out of a car in healthy elderly and young adults. Applied Ergonomics. 2013.
- (สรุป: งานวิจัยวิเคราะห์การเคลื่อนไหว พบว่าผู้สูงอายุมีความเสี่ยงล้มสูงสุดในช่วงการถ่ายน้ำหนักจากนั่งเป็นยืน และแนะนำให้มีจุดยึดจับที่มั่นคง)
- AAOS (American Academy of Orthopaedic Surgeons). Seniors and Driving.
- (สรุป: คำแนะนำการปรับสภาพรถและท่าทางสำหรับผู้ขับขี่และผู้โดยสารสูงวัย)
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น