ผ่าตัดหมอนรองกระดูกทับเส้นมา 3 อาทิตย์แล้ว... ทำไมอาการชาที่เป้าและกลั้นฉี่ไม่ได้ยังไม่หาย?"
"คุณหมอครับ ผมทุกข์ใจมาก 4 เดือนก่อนหน้านี้ผมมีอาการชาที่รูก้น ชาไปถึงอวัยวะเพศ แถมยังกลั้นฉี่ไม่อยู่ ทรมานสุดๆ จนตัดสินใจผ่าตัดหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทไปเมื่อ 3 อาทิตย์ที่แล้ว แต่ทำไมจนถึงตอนนี้ อาการพวกนี้มันยังไม่ดีขึ้นเลยครับ ผมจะมีโอกาสกลับมาเป็นปกติไหม?"
นี่คือคำถามที่เต็มไปด้วยความกังวลจาก "คุณเอก" (นามสมมติ) คนไข้ท่านหนึ่งที่ส่งข้อความมาปรึกษาผมด้วยน้ำเสียงที่สิ้นหวังครับ ผมเข้าใจความรู้สึกนี้ดีครับ เพราะอาการที่คุณเอกเป็น ไม่ใช่แค่เรื่องปวดหลังธรรมดา แต่มันคือสัญญาณของภาวะที่หมอโรคกระดูกและข้อให้ความสำคัญเป็นอันดับต้นๆ
ความจริงที่ต้องรู้: "เส้นประสาทหางม้า" ถูกกดทับ
อาการที่คุณเอกเล่ามา ทั้งชาบริเวณรูก้น อวัยวะเพศ และกลั้นขับถ่ายไม่ได้ ในทางการแพทย์เราเรียกว่า "กลุ่มอาการรากประสาทหางม้าถูกกดทับ" (Cauda Equina Syndrome) ครับ
เปรียบเทียบง่ายๆ เหมือน "สายไฟเมนหลัก" ของบ้านที่ส่งไฟไปเลี้ยงระบบขับถ่ายและอวัยวะสืบพันธุ์ถูกของหนักทับจนบี้แบนมานานถึง 4 เดือนเต็มๆ การที่สายไฟถูกทับนานขนาดนั้น ย่อมเกิดความเสียหายภายในเส้นประสาทอย่างมากครับ
ทำไมผ่าตัดแล้ว 3 อาทิตย์ อาการยังไม่ดีขึ้น?
การผ่าตัดหมอนรองกระดูก คือการ "ยกของที่ทับสายไฟออก" ครับ เพื่อให้เส้นประสาทมีพื้นที่หายใจและเริ่มกระบวนการซ่อมแซมตัวเอง แต่ต้องเข้าใจ 3 ประเด็นหลักนี้ครับ:
- ระยะเวลาที่ถูกทับ: คุณเอกทนปวดและชามานานถึง 4 เดือน ซึ่งถือว่านานมากสำหรับเส้นประสาทส่วนนี้ ยิ่งทับนาน เส้นประสาทยิ่งบอบช้ำและอาจเกิดพังผืดภายในสายไฟเอง ทำให้การฟื้นตัวช้ากว่าคนที่รีบผ่าภายใน 24-48 ชั่วโมงแรก
- เส้นประสาทฟื้นตัวช้าที่สุด: ในร่างกายเรา เนื้อเยื่อที่ฟื้นตัวช้าที่สุดคือ "เส้นประสาท" ครับ มันไม่ได้หายปุ๊บปั๊บเหมือนแผลมีดบาดที่เย็บแล้วหายใน 7 วัน แต่เส้นประสาทงอกใหม่ได้เพียงวันละประมาณ 1 มิลลิเมตรเท่านั้น
- 3 อาทิตย์ยังเร็วไป: ช่วง 3 อาทิตย์แรกหลังผ่าตัด ร่างกายยังอยู่ในกระบวนการลดบวมจากการผ่าตัดเองด้วยครับ การจะตัดสินว่า "ไม่หาย" ในตอนนี้ยังเร็วเกินไปครับ
การตรวจและติดตามผลที่จำเป็น
หลังจากผ่าตัดแล้ว หมอจะไม่ได้ดูแค่แผลภายนอกครับ แต่เราต้องดู "การฟื้นตัวของระบบประสาท" ด้วย:
- การตรวจร่างกาย: หมอจะเช็กความรู้สึก (Sensation) บริเวณรูก้นและอวัยวะเพศว่าเริ่มมีการรับรู้มากขึ้นไหม แม้เพียงเล็กน้อยก็ถือเป็นสัญญาณที่ดี
- การทำงานของกระเพาะปัสสาวะ: อาจต้องทำงานร่วมกับหมอระบบทางเดินปัสสาวะเพื่อตรวจดูว่ากระเพาะปัสสาวะบีบตัวได้เองแค่ไหน หรือมีปัสสาวะค้างในกระเพาะเยอะไหม
- MRI (ถ้าจำเป็น): ในบางกรณีถ้าอาการแย่ลง หมออาจจะทำ MRI ซ้ำเพื่อดูว่าชิ้นส่วนหมอนรองกระดูกออกหมดจริงไหม หรือมีเลือดออกกดทับซ้ำหรือไม่ (แต่ส่วนใหญ่ใน 3 อาทิตย์มักเป็นการรอการฟื้นตัวครับ)
แนวทางการรักษาและดูแลตัวเองในระยะฟื้นฟู
- การใช้ยา: หมอมักจะให้ยากลุ่มบำรุงเส้นประสาท (เช่น Vitamin B 1-6-12) และยาที่ช่วยลดการปวดประสาท เพื่อประคับประคองระหว่างรอการฟื้นตัว
- กายภาพบำบัดระบบขับถ่าย: การฝึกขลิบก้น (Kegel Exercise) เพื่อกระตุ้นกล้ามเนื้อหูรูด และการสวนปัสสาวะตามรอบที่หมอสั่งเพื่อป้องกันกระเพาะปัสสาวะอักเสบหรือไตวาย
- ความอดทนและวินัย: การฟื้นตัวของเส้นประสาทอาจใช้เวลา 6 เดือน ถึง 2 ปีครับ
พยากรณ์โรค: จะกลับมาเป็นปกติไหม?
ผมต้องตอบตามตรงด้วยความจริงใจครับว่า "มีโอกาสกลับมาได้ แต่ขึ้นอยู่กับการฟื้นตัวของแต่ละบุคคล"
- หากเส้นประสาทแค่ "สลบ" ไปจากการถูกทับ เมื่อยกของทับออกแล้ว มันจะค่อยๆ ตื่นขึ้นมาใน 3-6 เดือน
- แต่ถ้าเส้นประสาทบางส่วน "ตาย" ไปจากการขาดเลือดนาน 4 เดือน อาการชาบางส่วนหรือการควบคุมขับถ่ายอาจจะไม่กลับมา 100% แต่จะดีกว่าก่อนผ่าตัดแน่นอนครับ
ภาวะแทรกซ้อนที่ต้องระวังคือ การติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะ เนื่องจากการกลั้นหรือเบ่งฉี่ไม่ได้ครับ หากมีไข้ ปัสสาวะขุ่น ต้องรีบพบแพทย์ทันที
สรุป
การที่ผ่าตัดมา 3 อาทิตย์แล้วยังไม่หายสนิท "ไม่ได้แปลว่าการผ่าตัดล้มเหลว" ครับ แต่มันคือการเริ่มต้นการเดินทางที่ยาวนานของการฟื้นฟูเส้นประสาท คุณเอกต้องให้เวลาร่างกาย และหมั่นทำกายภาพบำบัดตามคำแนะนำ สิ่งสำคัญที่สุดคือ "ใจ" ครับ อย่าเพิ่งหมดหวังในช่วงที่ร่างกายกำลังซ่อมแซมตัวเอง
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666
#หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท #ผ่าตัดกระดูกสันหลัง #กลั้นฉี่ไม่ได้ #ชาที่เป้า #เส้นประสาทหางม้า #CaudaEquina #ปวดหลัง #หมอเก่ง #ฟื้นฟูเส้นประสาท #ผ่าตัดแล้วไม่หาย
References
- Gitelman A, et al. Cauda Equina Syndrome: A Survey of Current Practice Patterns and Public Health Implications. JAAOS. 2008. (สรุป: ศึกษาผลกระทบของการรักษาภาวะรากประสาทหางม้าถูกกดทับล่าช้าและโอกาสการฟื้นตัว)
- Ahn UM, et al. Cauda equina syndrome: secondary to lumbar disc herniation. Spine. 2000. (สรุป: วิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างระยะเวลาก่อนผ่าตัดกับผลลัพธ์การฟื้นตัวของระบบขับถ่าย)
- Gardner A, et al. Cauda equina syndrome: a review of the current management. The Bone & Joint Journal. 2011.(สรุป: รวบรวมแนวทางการจัดการและติดตามอาการหลังผ่าตัดในคนไข้ที่มีความผิดปกติของหูรูด)
- Woods RK, et al. Postoperative Management of Cauda Equina Syndrome. Orthopedic Clinics. 2022. (สรุป: แนวทางการดูแลและทำกายภาพบำบัดในระยะฟื้นฟูหลังผ่าตัดเส้นประสาทสันหลัง)
- Small CA, et al. Neurological recovery after surgical decompression for cauda equina syndrome. Journal of Neurosurgery. 2015. (สรุป: ข้อมูลสถิติการฟื้นตัวของเส้นประสาทที่ใช้เวลานานหลายเดือนหลังการผ่าตัด)
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น