คุณวิรัช” (นามสมมติ) อายุ 45 ปี เดินก้มหน้าเข้ามาหาหมอด้วยแววตาที่เต็มไปด้วยความกังวล
“หมอครับ... ผล MRI บอกว่าหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท ผมต้องผ่าตัดใช่ไหมครับ? ผมกลัวมาก กลัวผ่าแล้วเดินไม่ได้ กลัวต้องพักฟื้นนาน งานที่ทำอยู่จะทำยังไงดี”
นี่คือ "ความกลัว" อันดับหนึ่งที่ผมเจอในคลินิกกระดูกและข้อครับ หลายคนพอรู้ตัวว่าเป็นโรคนี้ ก็มักจะนึกภาพตัวเองนอนอยู่บนเตียงผ่าตัดไปแล้ว แต่ในความเป็นจริง ผมมักจะบอกคนไข้เสมอว่า “ใจเย็นๆ ครับคุณวิรัช การผ่าตัดคือทางเลือกสุดท้าย ไม่ใช่ทางเลือกแรก”
วันนี้หมอจะมาตีแผ่ความจริงที่ช่วยให้คุณเบาใจลง และเข้าใจว่าร่างกายของเรานั้นมหัศจรรย์กว่าที่คิดครับ
ทำไมเราถึงคิดว่า "ต้องผ่าตัดเท่านั้น"? (ความเข้าใจผิดที่ส่งต่อกันมา)
ในสมัยก่อน เทคโนโลยีการรักษาอาจจะยังไม่หลากหลายเท่าปัจจุบันครับ เมื่อพูดถึงกระดูกทับเส้น คนจึงมักติดภาพการผ่าตัดใหญ่ แต่ปัจจุบัน หลักฐานทางการแพทย์ยืนยันชัดเจนว่า คนไข้ส่วนใหญ่ (มากกว่า 90%) สามารถหายหรือกลับไปใช้ชีวิตปกติได้โดยการรักษาแบบประคับประคอง
ความจริงที่ต้องรู้: ร่างกาย "กิน" หมอนรองกระดูกที่ปลิ้นออกมาได้เอง!
นี่คือเรื่องจริงที่หลายคนไม่เคยรู้ครับ! ลองนึกภาพว่าหมอนรองกระดูกที่ปลิ้นออกมา (Disc Protrusion) เหมือนกับ "สิ่งแปลกปลอม" ที่หลุดเข้าไปในที่ที่ไม่ควรอยู่
- กลไกการเยียวยา (Pathogenesis): เมื่อหมอนรองกระดูกปลิ้นออกมาทับเส้นประสาท ร่างกายจะส่งสัญญาณอักเสบออกมาเพื่อเรียก "เม็ดเลือดขาว" ให้เข้ามาจัดการ เม็ดเลือดขาวกลุ่มนี้จะทำหน้าที่เหมือนพนักงานทำความสะอาด ค่อยๆ ย่อยสลายและดูดซึม (Resorption) ส่วนที่ปลิ้นออกมาให้เล็กลงหรือแห้งไปเองตามธรรมชาติครับ
- อาการ: ในช่วงแรกคุณอาจจะปวดรุนแรงเหมือนไฟช็อต หรือปวดร้าวลงขา นั่นคือช่วงที่การอักเสบกำลังพุ่งสูงสุดครับ
แล้วเราจะช่วยร่างกายให้หายเร็วขึ้นได้อย่างไร? (แนวทางการรักษาแบบไม่ผ่าตัด)
แทนที่จะกระโดดไปที่การผ่าตัด เรามี "บันไดการรักษา" ที่ปลอดภัยและได้ผลดีดังนี้ครับ:
- การปรับพฤติกรรม (สำคัญที่สุด): พักการใช้งานหลังในท่าที่ผิด เลี่ยงการยกของหนัก และการนั่งนานๆ เพื่อให้แผลที่หมอนรองกระดูกได้มีเวลาสมานตัว
- การบริหารยา: ใช้ยาแก้ปวดและยาลดการอักเสบประสาท เพื่อควบคุมอาการปวดไม่ให้รบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน
- การฉีดยาใต้อัลตราซาวด์นำทาง (Ultrasound Guided Injection): วิธีนี้คือ "ไม้เด็ด" สำหรับคนที่ไม่ยากผ่าตัดครับ หมอจะใช้เครื่องอัลตราซาวด์มองหาเส้นประสาทที่ถูกทับ แล้วฉีดยาลดการอักเสบเข้มข้นไปวางไว้ที่จุดนั้นเป๊ะๆ เหมือนการดับไฟที่ต้นตอ ช่วยลดความเจ็บปวดได้รวดเร็วและแม่นยำมาก
- กายภาพบำบัด: เมื่อความปวดลดลง การฝึกกล้ามเนื้อแกนกลางลำตัว (Core Muscle) จะช่วยเป็น "เสื้อเกราะธรรมชาติ" ป้องกันไม่ให้หมอนรองกระดูกปลิ้นออกมาซ้ำอีก
ใครบ้างที่ "จำเป็น" ต้องผ่าตัดจริงๆ? (เฉพาะ 10% ที่เหลือ)
เพื่อให้ปลอดภัย หมอจะแนะนำการผ่าตัดเฉพาะในกรณีที่มีสัญญาณอันตราย (Red Flags) ดังนี้เท่านั้นครับ:
- ขาอ่อนแรงชัดเจนจนเดินไม่ได้ หรือเท้าตก
- มีปัญหาการขับถ่าย กลั้นปัสสาวะหรืออุจจาระไม่ได้
- รักษาด้วยวิธีประคับประคองอย่างเต็มที่แล้ว 6-12 สัปดาห์แต่อาการไม่ดีขึ้นเลย
พยากรณ์โรค: โอกาสหายขาดมีมากแค่ไหน?
ส่วนใหญ่จะเริ่มเห็นผลการรักษาที่ดีขึ้นภายใน 2-4 สัปดาห์ และหายดีจนกลับไปทำงานได้ใน 2-3 เดือน ครับ แม้ภาพ MRI อาจจะยังมีร่องรอยการเคลื่อนอยู่บ้าง แต่อาการปวดจะหายไปเพราะร่างกายปรับตัวได้แล้ว สิ่งสำคัญคือการหมั่นยืดเหยียดและออกกำลังกายสม่ำเสมอ เพื่อไม่ให้กลับมาเป็นซ้ำครับ
ภาวะแทรกซ้อนที่ต้องระวัง: อย่าปล่อยให้ปวดเรื้อรังจนเส้นประสาทเริ่มทำงานผิดปกติ (ชานานๆ หรือกล้ามเนื้อฝีบ) เพราะถ้าทิ้งไว้นานเกินไป การฟื้นตัวจะทำได้ยากขึ้นครับ
สรุป "หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท" ไม่ได้แปลว่า "ต้องผ่าตัด" เสมอไปครับ ร่างกายเรามีระบบซ่อมแซมตัวเองที่ยอดเยี่ยม เพียงแค่ต้องได้รับการรักษาที่ถูกต้อง ถูกจังหวะ และอาศัยวินัยในการดูแลตัวเอง หากคุณเริ่มมีอาการ อย่าเพิ่งตกใจกังวลไปก่อนครับ ลองปรึกษาแพทย์เพื่อหาทางออกที่เจ็บตัวน้อยที่สุดและได้ผลดีที่สุดดูครับ
หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับอาการปวดที่เป็นอยู่ หรืออยากทราบขั้นตอนการรักษาแบบไม่ต้องผ่าตัดเพิ่มเติม สามารถสอบถามหมอได้เสมอนะครับ หมอยินดีช่วยให้คุณกลับมาเดินได้อย่างมั่นใจอีกครั้งครับ
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666
#หมอนรองกระดูกทับเส้น #ไม่ต้องผ่าตัดก็หายได้ #ปวดหลังร้าวลงขา #ฉีดยาใต้อัลตราซาวด์ #รักษาโรคกระดูก #กายภาพบำบัด #ออฟฟิศซินโดรม #หมอเก่ง #สุขภาพกระดูก #ความเชื่อผิดๆเรื่องปวดหลัง
References
- Chiu CC, et al. (2015). The probability of spontaneous regression of lumbar herniated disc: a systematic review. Clinical Rehabilitation. (งานวิจัยที่ยืนยันว่าหมอนรองกระดูกที่ปลิ้นออกมาสามารถฝ่อหายไปเองได้โดยธรรมชาติ)
- Peul WC, et al. (2007). Surgery versus Prolonged Conservative Treatment for Sciatica. New England Journal of Medicine. (การศึกษาเปรียบเทียบขนาดใหญ่ที่พบว่าผลการรักษาระหว่างการผ่าตัดและการไม่ผ่าตัดในระยะยาวให้ผลไม่ต่างกัน)
- Saal JA, Saal JS. (1989). Nonoperative treatment of herniated lumbar intervertebral disc with radiculopathy. An outcome study. Spine. (ยืนยันผลสำเร็จของการรักษาแบบไม่ผ่าตัดในคนไข้หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท)
- Manchikanti L, et al. (2012). An update of comprehensive evidence-based guidelines for interventional techniques in chronic spinal pain. Pain Physician. (รวบรวมเทคนิคการฉีดยาเพื่อรักษาอาการปวดหลังโดยไม่ต้องผ่าตัด)
- Park DK, et al. (2025). Evaluation and management of lumbar disc herniation. UpToDate. (แนวทางการประเมินและจัดการหมอนรองกระดูกทับเส้นที่ทันสมัยที่สุด)
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น