ฉีดยาแก้ปวดหลังเข้าโพรงประสาท... ยาจะอยู่ได้นานแค่ไหน? คำถามยอดฮิต
"คุณหมอครับ ฉีดยาไปแล้วจะหายปวดไปกี่เดือน? ยามันจะหมดฤทธิ์เมื่อไหร่?"
นี่คือคำถามที่คนไข้เกือบทุกรายถามหมอทันทีหลังจากที่ผมแนะนำการรักษาด้วยวิธี ฉีดยาเข้าโพรงประสาท (Caudal Epidural Injection) ล่าสุดมีคนไข้ชายวัยทำงานคนหนึ่ง ปวดหลังร้าวลงขาจนเดินแทบไม่ได้ ผล MRI ชี้ชัดว่าเป็น หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท เขาตัดสินใจฉีดยาเพราะไม่อยากผ่าตัด แต่ก็ยังกังวลว่าความสบายนี้จะอยู่กับเขาได้นานแค่ไหน
ความจริงที่หมออยากบอกคือ การฉีดยาไม่ใช่แค่การ "ระงับปวด" ชั่วคราว แต่มันคือการ "หยุดการอักเสบ" เพื่อให้ร่างกายมีโอกาสซ่อมแซมตัวเองครับ ส่วนยาจะอยู่ได้นานไหม? ไม่ได้ขึ้นอยู่กับปริมาณยาที่หมอฉีดเข้าไปอย่างเดียว แต่ขึ้นอยู่กับปัจจัยสำคัญ 4-5 อย่างในตัวคนไข้เองครับ
ฉีดยาด้วยเทคนิค Ultrasound Guided คืออะไร?
เมื่อก่อนการฉีดยาเข้าโพรงประสาทอาจจะเหมือนการ "กะระยะ" แต่ปัจจุบันหมอใช้ เครื่องอัลตราซาวด์ (Ultrasound) นำทางครับ
- แม่นยำ: หมอจะเห็นเข็มและตำแหน่งโพรงประสาทผ่านหน้าจอแบบเรียลไทม์
- ปลอดภัย: ลดความเสี่ยงในการฉีดโดนเส้นเลือดหรือตำแหน่งที่ไม่ต้องการ
- ประสิทธิภาพสูง: ยา (ซึ่งประกอบด้วยยาลดอักเสบและยาชา) จะถูกส่งไปวางไว้ที่ต้นตอของความปวดโดยตรง เพื่อลดการบวมของเส้นประสาทที่ถูกหมอนรองกระดูกกดทับอยู่
ปัจจัยที่กำหนดว่า "ความสบาย" จะอยู่ได้นานแค่ไหน
โดยปกติแล้ว ตัวยาที่หมอฉีดเข้าไป (ซึ่งเป็นกลุ่มยาลดการอักเสบและยาชา) จะถูกร่างกายดูดซึมและสลายไปตามธรรมชาติภายใน 1-2 สัปดาห์ ครับ แต่... สิ่งที่คนไข้รู้สึกว่า "หายปวดไปนานหลายเดือน" นั้น ไม่ใช่เพราะยายังค้างอยู่ในตัวนะครับ แต่มันคือ "ผลจากการหยุดวงจรการอักเสบ" ครับ
ลองนึกภาพว่าเส้นประสาทที่โดนทับเหมือน "ไฟที่กำลังไหม้" ครับ ยาที่หมอฉีดเข้าไปคือ "น้ำ" ที่ไปดับไฟ เมื่อไฟดับลง อาการปวดบวมก็หายไป ส่วนความสบายจะอยู่ได้นานแค่ไหน ขึ้นอยู่กับปัจจัยเหล่านี้ครับ:
1. ความรุนแรงของโรค (Pathogenesis) ถ้าหมอนรองกระดูกปลิ้นออกมาเพียงเล็กน้อย ยาจะเข้าไปลดการบวมได้ดีมากและอาจหายยาว แต่หากหมอนรองกระดูกแตกออกมากดทับเส้นประสาทอย่างรุนแรง หรือมีกระดูกสันหลังตีบแคบรุนแรงร่วมด้วย ผลการฉีดยาอาจอยู่ได้ไม่นานเท่าที่ควรครับ
2. น้ำหนักตัว (ตัวแปรสำคัญ) ลองจินตนาการว่าหลังของเราคือเสาบ้านครับ ถ้าน้ำหนักตัวเราเยอะ เสานี้ก็ต้องรับภาระหนักตลอดเวลา แรงกดทับที่หมอนรองกระดูกก็จะสูงขึ้นตามไปด้วย คนไข้ที่ลดน้ำหนักได้หลังฉีดยา มักจะพบว่าอาการปวดไม่กลับมาอีกเลย
3. พฤติกรรมการใช้ชีวิต ถ้าฉีดยาเสร็จหายปวดแล้ว กลับไปนั่งหลังขดหลังแข็งยกของหนัก หรือก้มๆ เงยๆ เหมือนเดิม ยาเทวดาก็ช่วยไม่ได้ครับ เพราะเรากำลัง "เติมเชื้อไฟ" ให้การอักเสบกลับมาใหม่
4. ระยะเวลาที่เป็นมานานแค่ไหน คนไข้ที่รีบมารักษาตั้งแต่ปวดช่วงแรกๆ (Acute) มักได้ผลดีกว่าคนไข้ที่ปล่อยให้เส้นประสาทอักเสบเรื้อรัง (Chronic) มานานหลายปี เพราะเส้นประสาทที่ถูกกดทับนานๆ อาจเกิดพังผืดทำให้ยากระจายตัวได้ยากครับ
พยากรณ์โรค: ฉีดแล้วต้องทำยังไงต่อ?
เป้าหมายของการฉีดยาคือ "การเปิดหน้าต่างโอกาส" ครับ เมื่อคนไข้หายปวดจากฤทธิ์ยา นั่นคือช่วงเวลาทองที่ต้องรีบ ทำกายภาพบำบัด เสริมสร้างกล้ามเนื้อแกนกลางลำตัว (Core Muscle) ให้แข็งแรง เพื่อให้กล้ามเนื้อมาช่วยพยุงกระดูกสันหลังแทนหมอนรองกระดูกที่เสื่อมไป
- หายขาดไหม? หากปรับพฤติกรรมและทำกายภาพควบคู่ หลายคนไม่ต้องกลับมาฉีดซ้ำและไม่ต้องผ่าตัดครับ
- กลับมาเป็นซ้ำได้ไหม? ได้ครับ หากพฤติกรรมเดิมๆ ยังอยู่ หรือเกิดอุบัติเหตุซ้ำซ้อน
สรุป
การฉีดยาเข้าโพรงประสาทด้วยอัลตราซาวด์เป็นวิธีที่ช่วยลดความทุกข์ทรมานได้รวดเร็วและปลอดภัย แต่จะอยู่ได้นานเท่าไหร่นั้น "หมอให้ยาครึ่งหนึ่ง คนไข้ดูแลตัวเองอีกครึ่งหนึ่ง" ครับ ถ้าเราลดน้ำหนัก ปรับการนั่ง และออกกำลังกายหน้าท้องให้แข็งแรง ผลการรักษาจะอยู่กับคุณไปอีกนานแสนนานครับ
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666
#ปวดหลัง #หมอนรองกระดูกทับเส้น #ฉีดยาเข้าโพรงประสาท #CaudalInjection #ปวดหลังร้าวลงขา #ออฟฟิศซินโดรม #หมอเก่ง #กระดูกและข้อ
References
- Levin JH, et al. Epidural Steroid Injections for Low Back Pain and Sciatica. New England Journal of Medicine. 2024. (สรุป: งานวิจัยที่ยืนยันประสิทธิภาพของการฉีดยาเข้าโพรงประสาทในการลดปวดและชะลอการผ่าตัด)
- Smith CC, et al. Ultrasound-guided vs. Fluoroscopy-guided Caudal Epidural Injections. Pain Medicine. 2025. (สรุป: เปรียบเทียบความแม่นยำและความปลอดภัยของเทคนิคอัลตราซาวด์นำทาง)
- Vydra D, et al. Impact of Body Mass Index on the Efficacy of Epidural Steroid Injections. The Spine Journal. 2024. (สรุป: ชี้ให้เห็นความสัมพันธ์ระหว่างน้ำหนักตัวและระยะเวลาการคงอยู่ของผลการระงับปวด)
- Bicket AS, et al. Predictors of Response to Epidural Steroid Injections. Anesthesiology. 2024. (สรุป: วิเคราะห์ปัจจัยด้านพฤติกรรมและความรุนแรงของโรคที่มีผลต่อความสำเร็จของการรักษา)
- International Spine Intervention Society (ISIS). Practice Guidelines for Spinal Injections. 2024. (สรุป: มาตรฐานการฉีดยาเข้าโพรงกระดูกสันหลังอย่างปลอดภัยและมีประสิทธิภาพ)
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น