ทำไมผล MRI กับ "ความปวด" ถึงไม่ตรงกัน? ปวดแทบตายแต่หมออ่านว่า "นิดเดียว"
“คุณต๊อบ” (นามสมมติ) อายุ 28 ปี เดินตัวงอเข้ามาในห้องตรวจด้วยความทรมาน
“หมอครับ ผมปวดหลังจนร้าวลงขา นอนไม่ได้มา 3 วันแล้ว แต่พอไปทำ MRI มา หมออีกที่บอกว่าหมอนรองกระดูกเคลื่อนแค่นิดเดียวเอง เป็นไปได้ยังไงครับหมอ ในเมื่อผมปวดเหมือนใจจะขาด?”
ในขณะเดียวกัน “คุณยายสมศรี” (นามสมมติ) อายุ 75 ปี มาตรวจเช็กอัพทั่วไป ผล MRI โชว์ว่าหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทแบบ "รุนแรง" (Severe) แต่คุณยายกลับบอกว่า “ก็มีปวดเมื่อยบ้างตามประสาคนแก่จ้ะหมอ แต่ยังเดินไปวัดได้สบายนะ”
นี่คือความลับทางการแพทย์ที่หลายคนไม่รู้ครับ: "ภาพถ่ายทางรังสี (MRI) ไม่ใช่ตัวตัดสินความปวดเสมอไป" ทำไมคนหนุ่มสาวถึงปวดหนักทั้งที่แผลนิดเดียว แต่คนแก่กลับชิลล์ทั้งที่ทับเยอะ? วันนี้หมอจะมาไขข้อข้องใจนี้ให้ฟังครับ
ทำไมคนหนุ่มสาวถึง "ปวดหนัก" ทั้งที่เคลื่อนนิดเดียว?
ลองนึกภาพว่าเส้นประสาทของเราเหมือน "คนขี้ตกใจ" ครับ
- การอักเสบที่รุนแรง (Chemical Inflammation): ในคนหนุ่มสาว หมอนรองกระดูกยังมีความสดและมีสารเคมีภายในที่เข้มข้น เมื่อมัน "ปริ" หรือ "ปลิ้น" ออกมาเพียงนิดเดียว สารเคมีข้างในจะไหลออกมาลัดวงจรเส้นประสาท ทำให้เกิดการอักเสบอย่างรุนแรง เหมือนเราเอาน้ำกรดหยดลงบนผิวหนังครับ แม้แผลจะเล็ก แต่ความปวดนั้นมหาศาล
- ระบบประสาทที่ไวต่อความรู้สึก (High Sensitivity): เส้นประสาทของคนหนุ่มสาวยังทำงานได้ดีเยี่ยม เมื่อมีอะไรมาสกิดเพียงเล็กน้อย มันจะส่งสัญญาณเตือนภัยไปยังสมองอย่างรวดเร็วและรุนแรง เพื่อบอกว่า "เฮ้ย! มีอันตรายนะ"
- พื้นที่ในโพรงประสาทที่จำกัด: ในวัยนี้โพรงประสาทมักจะยังแน่นและแข็งแรง เมื่อมีอะไรปลิ้นออกมาแม้เพียงมิลลิเมตรเดียว มันก็ไม่มีที่ว่างให้เส้นประสาทหลบได้เลยครับ
ทำไมผู้สูงอายุถึง "ปวดน้อย" ทั้งที่ทับตั้งเยอะ?
ในทางกลับกัน เส้นประสาทของผู้สูงอายุเปรียบเสมือน "ผู้ผ่านโลกมาเยอะ" ครับ
- การปรับตัวของร่างกาย (Adaptation): กระบวนการเสื่อมของผู้สูงอายุใช้เวลานานเป็นสิบปีครับ เส้นประสาทถูกกดทับทีละนิด ทีละน้อย จนมันเริ่ม "ชิน" และปรับตัวให้อยู่ร่วมกับการกดทับนั้นได้ ร่างกายมีการสร้างทางเบี่ยงหรือลดการตอบสนองต่อความเจ็บปวดลง
- สารเคมีอักเสบที่เจือจาง: หมอนรองกระดูกในคนสูงอายุส่วนใหญ่จะ "แห้ง" ลงตามวัย สารเคมีที่ทำให้เกิดการระคายเคืองรุนแรงแบบในวัยรุ่นจึงมีน้อยกว่า อาการปวดจึงมักเป็นแบบหน่วงๆ รำคาญๆ มากกว่าปวดแหลมคม
- ความเสื่อมตามธรรมชาติ: บางครั้งผล MRI ในคนสูงอายุอาจจะดูน่ากลัวเพราะมีทั้งกระดูกงอก มีทั้งหมอนรองกระดูกเสื่อม แต่สิ่งเหล่านี้คือ "ริ้วรอยภายใน" ที่เกิดขึ้นตามวัย ซึ่งอาจไม่ได้ก่อให้เกิดอาการเสมอไปครับ
แนวทางการตรวจและการรักษา: "รักษาคนไข้ ไม่ใช่รักษาฟิล์ม"
หลักการสำคัญของหมอกระดูกคือ "เราไม่ได้รักษาผล MRI แต่เรารักษาอาการของคนไข้" ครับ
- การตรวจร่างกายสำคัญที่สุด: หมอต้องเคาะเข่า เช็กกำลังขา และดูท่าทางการเดิน เพื่อยืนยันว่าอาการปวดนั้น "สอดคล้อง" กับฟิล์มหรือไม่
- การรักษา: * ในคนหนุ่มสาวที่ปวดมากจากสารเคมีอักเสบ การใช้ ยาต้านการอักเสบ หรือการฉีดยาลดอักเสบโดยใช้ อัลตราซาวด์นำทาง (Ultrasound Guided Injection) มักจะได้ผลดีมาก เพราะเป็นการไปดับไฟที่กำลังลุกโชน
- ในคนสูงอายุ เราเน้นที่การฟื้นฟูสมรรถภาพ การบริหารกล้ามเนื้อ และใช้ยาช่วยประคองเป็นระยะ เพื่อให้ใช้ชีวิตประจำวันได้อย่างมีความสุข
พยากรณ์โรค: โอกาสหายเป็นอย่างไร?
- คนหนุ่มสาว: แม้จะปวดหนักในตอนแรก แต่ร่างกายมีพลังการซ่อมแซมสูงมากครับ ส่วนใหญ่หายขาดได้ด้วยการปรับพฤติกรรมและทำกายภาพ
- คนสูงอายุ: อาจไม่ได้หายขาด 100% จนฟิล์ม MRI กลับมาดูสวยเหมือนวัยรุ่น แต่เป้าหมายคือ "อยู่ด้วยกันอย่างสันติ" คือไม่มีอาการปวดรบกวนการใช้ชีวิตครับ
สรุป อย่าเพิ่งตกใจถ้าผล MRI ดูน่ากลัว และอย่าเพิ่งท้อแท้ถ้าผล MRI บอกว่าปกติแต่เราปวดแทบตาย ความปวดเป็นเรื่องส่วนบุคคลที่ซับซ้อนกว่าภาพถ่ายเอกซเรย์ สิ่งสำคัญคือการได้รับการวินิจฉัยจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญที่มองภาพรวมทั้งตัวบุคคล ไม่ใช่แค่มองฟิล์มครับ
หากข้อมูลส่วนไหนยังทำให้ท่านสงสัย หรือต้องการคำอธิบายเพิ่มเติมเกี่ยวกับอาการของท่าน สามารถสอบถามได้เสมอครับ หมออยากให้ทุกคนเข้าใจร่างกายตัวเองอย่างถูกต้องครับ
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666
#ปวดหลัง #หมอนรองกระดูกทับเส้น #MRI #ปวดหลังในวัยรุ่น #ปวดหลังในผู้สูงอายุ #สุขภาพกระดูก #ฉีดยาใต้อัลตราซาวด์ #รักษาโดยไม่ผ่าตัด #หมอเก่ง #ความลับกระดูก
References
- Boden SD, et al. (1990). Abnormal magnetic-resonance scans of the lumbar spine in asymptomatic subjects. The Journal of Bone & Joint Surgery. (งานวิจัยระดับตำนานที่พบว่าคนปกติไม่มีอาการ 1 ใน 3 มีผล MRI ที่ผิดปกติ)
- Brinjikji W, et al. (2015). Systematic Literature Review of Imaging Features of Spinal Degeneration in Asymptomatic Populations. American Journal of Neuroradiology. (ยืนยันว่าความเสื่อมใน MRI พบได้ทั่วไปตามอายุแม้ไม่มีอาการปวด)
- Mulleman D, et al. (2006). Pathophysiology of disk-related sciatica. Joint Bone Spine. (อธิบายเรื่องการอักเสบจากสารเคมีในคนหนุ่มสาวที่ทำให้ปวดรุนแรงกว่าการกดทับทางกายภาพ)
- Jensen MC, et al. (1994). MRI of the lumbar spine in people without back pain. NEJM. (การศึกษาที่ย้ำว่าการรักษาควรยึดตามอาการคนไข้มากกว่าภาพถ่ายรังสี)
- Deyo RA. (2002). Abnormalities on L-Spine MRI - Don't Panic. NEJM. (บทความให้คำแนะนำว่าอย่าเพิ่งตกใจเมื่อเห็นผล MRI ผิดปกติ)
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น